“Je moet het gewoon accepteren.” Misschien heeft iemand dit wel eens tegen je gezegd. Een arts. Een familielid. Een goedbedoelende vriend. Of misschien hoor je het stemmetje inmiddels in je eigen hoofd. En elke keer als je het hoort, gebeurt er iets. Je schouders spannen zich aan. Je voelt boosheid, verdriet of machteloosheid. Want hoe dóe je dat eigenlijk: accepteren dat je lichaam niet meer werkt zoals vroeger? Dat je leven anders is gelopen dan je had gehoopt? Veel mensen met chronische klachten vertellen mij dat het woord acceptatie hen juist verder van zichzelf afbrengt. Alsof ze iets fout doen, omdat het maar niet lukt. En weet je? Dat is niet gek.   Het misverstand rondom acceptatie Acceptatie wordt vaak uitgelegd alsof het betekent dat je het ergens mee eens moet zijn. Alsof je moet zeggen: “Het is oké dat dit mij is overkomen.” Maar sommige dingen in het leven zijn zó ingrijpend, dat je daar simpelweg niet ‘oké’ mee kunt zijn. En dat hoeft ook niet. Wanneer acceptatie voelt als opgeven, als zwakte, of als jezelf tekortdoen, dan raakt het iets essentieels. Want accepteren betekent níét dat je je dromen, verdriet of boosheid moet inslikken.   Tussen vechten en verdrinken In mijn werk – en in mijn eigen leven – zie ik acceptatie als iets wat zich afspeelt tussen twee uitersten. En dit is iets wat ik vaak met de mensen die ik begeleid bespreek. Aan de ene kant is er verdrinken: volledig opgeslokt worden door wat je overkomt. Het gevoel dat alles alleen nog maar draait om klachten, verlies en gemis. Aan de andere kant is er verdringen: doorgaan alsof er niets aan de hand is. Je gevoelens parkeren. Jezelf dwingen ‘positief’ te blijven. Niet zeuren. Acceptatie zit daar ergens tussenin. En het schommelt. De ene dag lukt het beter dan de andere. En dat hoort erbij.   Acceptatie is geen eindpunt Acceptatie is geen knop die je omzet. Geen doel dat je behaalt. Het is geen eindstation waar je op een dag aankomt. Het is eerder een beweging. Zoals golven in de zee. Soms rustig. Soms overweldigend. Soms kun je blijven drijven, soms voelt het alsof je even kopje onder gaat. Acceptatie betekent erkennen dat iets er is, dat het je raakt, en van daaruit steeds opnieuw zoeken: hoe leef ik hier vandaag mee? Voor de één betekent dat rust nemen. Voor de ander juist iets leuks plannen. Voor weer een ander betekent het ruimte maken voor boosheid of verdriet. Er is geen juiste vorm.   Het midden tussen vechten en opgeven In mijn trajecten onderzoek ik dit vaak samen met iemand. Niet: hoe accepteer je dit?  maar een andere vraag: Waar zit voor jou het midden? Tussen blijven vechten tegen wat er is, en jezelf volledig verliezen in wat je overkomt. Tussen doorgaan koste wat kost, en helemaal stilvallen. Dat midden ziet er voor iedereen anders uit. Voor de één is dat leren stoppen vóórdat het lijf instort. Voor de ander juist voorzichtig weer iets toelaten, terwijl de neiging is om alles te vermijden. Het gaat niet over minder willen, maar over anders omgaan met wat er nu is. Dat midden is geen vast punt. Het verschuift. Per dag, per fase, soms zelfs per uur. En juist dát maakt het menselijk. Acceptatie zit voor mij precies daar: niet in opgeven, maar ook niet in blijven vechten. Wel in het vinden van genoeg rust om verder te kunnen.   Misschien mag het anders Als acceptatie tot nu toe alleen maar pijn heeft gedaan, dan is het misschien tijd om het woord los te laten. En jezelf een andere vraag te stellen: Wat zou het mij vandaag opleveren als ik mezelf één procent meer ruimte geef voor wat er is? Niet om het goed te vinden. Niet om het op te lossen. Maar om er even niet tegen te vechten. Misschien is dat wel waar acceptatie begint. Niet als eindpunt, maar als een voorzichtig begin. Vandaag had ik een eindgesprek met iemand die mijn traject heeft gevolgd de afgelopen 4 maanden en zij vertelde het volgende: voor het eerst voelde het alsof ik niet meer ‘moest’ omdat dat goed voor me was. Eerdere hulpverlening gaf me vooral advies, maar kon minder antwoord geven op de vraag hoe ik dat dan moest doen. En nu snap ik echt wat acceptatie ís, maar vooral ook hoe het voelt en wat het praktisch inhoudt. Ik voel me nu veiliger en dichter bij mezelf. Écht begrepen.   Voor wie dit niet nieuw klinkt Als je me al langer volgt, dan is dit verhaal misschien geen verrassing. Jullie weten inmiddels hoe ik naar acceptatie kijk en hoe erg ik ‘tegen’ de zin ben ‘je moet het maar accepteren’. Je weet inmiddels dat acceptatie geen berusting is, en ook geen positief denken. Dat het gaat over ruimte maken, niet over opgeven. En toch zie ik iets interessants gebeuren. Veel mensen begrijpen  dit verhaal al. Ze kunnen het uitleggen. Ze herkennen het. Ze knikken instemmend als ze het lezen. Waarschijnlijk knik jij ook instemmend als je dit leest, en misschien denk je wel dit weet ik al. Maar mijn ervaring is dat dat niet genoeg is: Want in het dagelijks leven… is het ineens een stuk lastiger. Want weten wat acceptatie is, en het doen , zijn twee verschillende dingen. De echte vraag is vaak niet: begrijp ik dit?  maar: Lukt het me om dit toe te passen op het moment dat mijn lijf opspeelt? Dus lukt dat jou om dit toe te passen? Op de dag dat je wakker wordt en je energie alweer weg is. Op het moment dat je eigenlijk over je grens gaat, terwijl je diep vanbinnen voelt dat het niet klopt. Dáár zit de vertaalslag. Wat ik vaak terug hoor, is hetvolgende: “Het was niet nieuw wat ik leerde. Maar ineens deed ik het ook, wist ik wat ik moest doen én was ik in contact met mezelf. En toen ging ik het ook echt dóen voelde ik pas wat het me kan opleveren.” En precies daar zit voor mij de kern. Niet in overal maar nieuwe inzichten verzamelen, de ene cursus na de andere doen of constant boeken lezen, maar in leren luisteren, durven en leren dóén.  In durven vertragen. In voelen wat er nodig is, en daar ook naar handelen – hoe klein die stap soms ook is. Acceptatie leeft niet in woorden, maar in keuzes. Elke dag opnieuw. En dat is niet makkelijk.. maar wel trainbaar.

Waarom je niet kapot bent (maar je zenuwstelsel dat soms wél denkt) Een uitleg die je waarschijnlijk nooit eerder kreeg — maar wél had moeten krijgen.   Als je al jaren met lichamelijke klachten leeft, gebeurt er iets in je wat bijna niemand je ooit uitlegt. Er gaat mogelijk ‘iets’ ergens in je systeem nestelen. Het is een gedachte of stemmetje dat je niet hardop zegt, maar ik weet zeker dat velen zich erin herkennen. Een zacht, maar hardnekkig stemmetje: “Misschien is er iets mis met mij.” “Waarom kan ik niet normaal functioneren?” “Waarom kost alles zoveel energie?” Herkenbaar? Dan komt nu iets belangrijks: Als psycholoog én ervaringsmens wil ik je iets uitleggen: Je bent niet kapot er is niks mis met jou. Als je langdurige ziek bent dan wordt je zenuwstelsel uitgeput. En dat is geen karaktereigenschap, maar neurobiologie. Het voel misschien alsof jij het probleem bent, maar het is je zenuwstelsel die het zwaar heeft!     Wat er gebeurt in je brein (in ‘normale mensen’ taal) Wanneer het lichaam langere tijd pijn, vermoeidheid of onvoorspelbare klachten ervaart, reageert het zenuwstelsel alsof er voortdurend gevaar dreigt. Je zenuwstelsel gaat iets doen waarvan het bedoelt is om jouw te beschermen. Het schakelt over naar hypervigilantie: En dit is een verhoogde alertheid die bedoeld is om je te beschermen (niet om je te saboteren). Zie het als een soort constante ‘waakstand’. Wat gebeurd er? Je amygdala (“je interne rookmelder”) wordt gevoeliger, je prefrontale cortex (“je rationele brein”) raakt sneller overbelast en je stresssysteem blijft actief, ook als jij op de bank ligt. Even in een schema: je amygdala — je interne rookmelder — wordt overalert je prefrontale cortex — je denkbrein — raakt sneller vol je stresssysteem blijft actief, zelfs wanneer jij op de bank niets doet en je kan je voorstellen: Dan rust je dus óók niet goed en effectief uit..   Je kan je voorstellen dat dit niet ‘fijn’ is (in de kleine zin van het woord), maar naast dat dit niet fijn is kan het ook zorgen voor enorm veel klachten. Vaak zijn het klachten die heel herkenbaar zijn voor mensen met een langdurige ziekte. Denk aan: Overprikkeling Snel overbelast zijn Instort momenten die ‘uit het niets’ komen. Emoties die heftiger binnenkomen Vermoeidheid die totaal niet in verhouding staat tot wat je deed Het niet logisch kunnen nadenken. Het gevoel dat je faalt, terwijl je heel hard je best doet.   Oké, het voelt misschien als falen. Maar het is een beschermingsmechanisme. Laat ik voorop stellen: Je bent niet zwak! Want bekijk het zo: Een systeem dat te lang “aan” heeft gestaan, gaat vanzelf harder piepen. Niet omdat jij verkeerd leeft, denkt of voelt… Maar omdat je lichaam jou probeert te beschermen.     De eerste stap naar herstel begint niet bij harder je best doen Ik zie het zo veel bij de mensen die ik begeleid: Herstel begint niet bij harder werken. Of harder plannen of harder vechten of meer nadenken. Het begint bij veiligheid. In de polyvagaaltheorie noemen we dit co-regulatie. Dit is het ervaren van rust, steun, zachtheid, kalmte van jezelf of een ander, zodat je zenuwstelsel kan zakken uit die constante alertheid.   En dit is précies waarom mijn cursus zo praktisch is ingestoken, haalbaar voor iedereen. Want dit is precies waarom mini-oefeningen soms meer doen dan grote plannen, of lange intensieve gesprekken. Je doet niks fout, je lichaam en brein mag weer opnieuw leren ontspannen. Herstel begint wanneer je zenuwstelsel weer signalen krijgt van:  rust >> zachtheid >> steun >> veiligheid   En daarom geef ik je graag een kleine oefening. Ik zou je willen uitnodigen om dit eens te doen, óók als je denkt: “dit zal wel niet werken”.     90 seconden veiligheid Leg je hand op je borst, of op je buik, of sla je armen om jezelf heen. Misschien wil je wel je benen optrekken of een dekentje om jezelf heen leggen. Maakt niet uit wat je doet, maar neem hier even de tijd voor en zoek een houding die voor jou prettig voelt. Adem langzaam 4 seconden in, 6 seconden uit. En zeg zachtjes in jezelf: “Ik mag landen. Ik ben hier. En ik mag mezelf veilig voelen.” Voel je wat het met je lichaam doet? Voel je hoe je parasympatische systeem (je rust systeem) actief wordt? Als je lichaam ook maar 5% zakt… Of als je voelt dat je schouder wat zakken, of je buik wat meer uitzet, of je kaken wat loskomen.. dan is dit je systeem dat terugschakelt naar rust. En geloof me: dat is geen zweverigheid. Dat is pure neuropsychologie.   Onthoud dit als je weer aan jezelf twijfelt De volgende keer dat het stemmetje zegt: “Waarom kan ik dit niet?” “Waarom voelt dit zo heftig?” “Wat is er mis met mij?” dan hoop ik dat je één ding onthoudt:   Je doet niks fout. Je lichaam is aan het overleven. En je kunt leren hoe je het weer helpt zakken. Je bent niet kapot. Je bent aan het vechten tegen een alarmsysteem dat te lang aan heeft gestaan. En je mag leren hoe je het weer uitzet, liefdevol, stap voor stap, zonder druk.   Dit moment van mildheid is  de eerste stap naar acceptatie. Naar balans. En uiteindelijk naar iets wat veel mensen met chronische klachten bijna niet meer durven hopen: Een vorm van geluk die wél haalbaar is. Niet het geluk van “alles is opgelost”, maar het geluk van: rust, ruimte, zelfcompassie, grip, en voelen dat je leven meer is dan alleen overleven.     Een laatste, liefdevolle noot Als je merkt dat zo’n kleine oefening je al 1, of 2, of 5% laat zakken…stel je dan eens voor wat er gebeurt als je dit stap voor stap, op jóuw tempo leert toepassen. Niet groots, niet overweldigend, maar in kleine haalbare stukjes die je lichaam wél aankan. Dat is precies waar ik mensen mee help: Meer acceptatie voor je lichaam Meer balans in je dagen Meer kleine momenten van geluk, ondanks alles Zonder druk, zonder hoge eisen, zonder moeten Mocht je denken: “Dit is precies wat ik nooit zo uitgelegd kreeg — en wat ik nodig heb.” Dan kun je altijd even een kijkje nemen op mijn website of me een berichtje sturen.Ik denk heel graag met je mee, zonder verplichting. 💛 Op mijn website vind je ook de ervaringen van anderen en op mijn Social Media vind je nog meer tips. Voel je vrij daar eens doorheen te scrollen en voel je ook vrij mijn artikel door te sturen.

(Een persoonlijk verhaal over de drie fases die je steeds opnieuw doorloopt wanneer je leeft met klachten. Inclusief een gratis oefening om je systeem te laten landen en om zelf grip te krijgen.)   De route die niemand je vertelt: van acceptatie naar balans naar geluk Ik dacht vroeger dat acceptatie een eindpunt was. Een bestemming. Zo'n moment waarop je zegt: “Oké, ik heb het geaccepteerd, klaar.” Maar als psycholoog én iemand die zelf door ziekte, rouw, frustratie en duizenden mini-herstelmomenten is gegaan, weet ik inmiddels: Acceptatie is geen eindpunt. Het is een deur. Een deur die je steeds opnieuw door moet. Soms zacht en subtiel. Soms schoppend, schreeuwend en vol weerstand. En pas als je door die deur durft, kun je überhaupt beginnen aan balans. En vanuit balans ontstaat er ineens ruimte voor iets wat je misschien niet meer had verwacht: momenten van geluk. Niet het grote geluk, maar een nieuw soort geluk. Het zachte, pure, realistische geluk dat je systeem weer kan verdragen.   Ik begin graag bij het begin. 1. Acceptatie is de fase waarin je jezelf verliest Toen ik zelf ziek werd, dacht ik dat ik mentaal sterk genoeg was om het “gewoon op te lossen”. Dat is wat iedereen mij had geleerd: doorgaan, werken voor wat je wil bereiken, me niet aanstellen en altijd positief blijven. Maar dit is wat er psychologisch gebeurt bij klachten: 🔸 Je brein verzet zich tegen realiteit 🔸 Je lichaam geeft signalen die je niet wílt zien, voelen of horen. 🔸 Je zelfbeeld schuift 🔸 En je leven krimpt sneller dan jij kunt verwerken En dat voelt niet fijn. Het kan voelen als falen, of alsof alles uit je handen glipt. Alsof je iets fout doet. Maar dat is het niet. Het is rouw. Het ís levend verlies. Een verlies dat je niet één keer meemaakt, maar elke keer opnieuw wanneer je lijf weer een grens aangeeft die je niet wilde hebben. Acceptatie is hierin niets anders dan: ophouden met vechten tegen wat er nu is. Niet omdat je het ermee eens bent (want niemand zou dat van je mogen vragen). Maar omdat je anders blijft vastlopen in dezelfde modder.   2. Ik kwam erachter dat je alles goed kunt bedenken en beredeneren, maar balans begint pas als je ophoudt met vechten Iedereen wil balans. In energie, in prikkels, in grenzen. Maar balans is onmogelijk zolang je nog in verzet zit. Je kunt pas luisteren naar je lichaam als je niet meer bezig bent met bewijzen dat je ertegenop moet. Pas dan kun je: voelen wat je eigenlijk nodig hebt rust nemen zonder schuldgevoel je zenuwstelsel tot rust laten komen plannen maken vanuit mildheid en contact met je lichaam in plaats van discipline of logisch nadenken en keuzes maken die JOU écht helpen en niet alleen maar  “gezond klinken”   Balans is geen eindstation. Het is een praktijk . Een dagelijks (terugkerend) dansje tussen wat je wil en wat je lijf of hoofd aankan. En laten we eerlijk zijn: soms voelt het meer als struikelen dan dansen. Dat is oké. Dat hoort erbij.   3. Mijn ervaring (en ik zie het bij mijn cliënten ook elke dag) was de volgende: Als jij deze dans tussen rouw en acceptatie gaat begrijpen en leren, dan, heel langzaam, ontstaat er ruimte voor geluk Misschien niet meer het geluk van vroeger. Misschien anders dan het zorgeloze, spontane, ongeremde geluk. Maar het geluk dat past bij jouw leven nú: een lichaam dat even stil is een ochtend zonder strijd een zenuwstelsel in rust een grens die je zachtjes bewaakt en waarbij je merkt dat het je iets oplevert in plaats van iets kost. En: een moment waarop je voelt: “hé, ik ben oké.” Of ‘Hey, ik kan dit aan!’   Psychologisch gezien noemen we dit: waardegericht leven. Het is geluk dat ontstaat wanneer je kiest voor wat er voor jou toe doet, als je kiest voor wat bij jou past, ook binnen de grenzen van je gezondheid. Geluk is niet het doel van dit proces. Het is de bijwerking van accepteren en balanceren.   En dan gebeurt er nog iets… Je ontdekt dat dit proces geen lineaire route is. Je doet hem niet één keer. Je doet hem duizend keer. Elke terugval. Elke grens. Elke te volle dag. Elke teleurstelling. Elke sprankeling van hoop. Het is geen mislukking als je weer bij acceptatie begint. Het is het proces.   Wat ik heb geleerd (en wat ik anderen leer) Ik dacht dat ik moest kiezen: óf accepteren óf vechten óf loslaten óf door blijven gaan óf sterk blijven en hoop houden, óf opgeven en me erbij neer leggen. Maar het is geen of/of. Het is én/én. Je mag rouwen én genieten. Je mag instorten én vooruitkomen. Je mag bang zijn én hoopvol. Je mag moe zijn én stevig in je schoenen staan. Dit is niet het pad waarvoor je gekozen hebt. En dit is ook niet het makkelijke pad. Het is een kronkelpad, een verscholen pad. Maar mijn ervaring leert: Dit is wel het echte  pad. En dit pad kennen verandert alles.       Benieuwd naar het pad van Chronisch Geluk en hoe ik mensen begeleid? Kijk op www.chronischgeluk.com of neem contact met me op, ik stuur je graag nog wat meer informatie op over dit pad.   En nog even dit. Je hebt net gelezen over het kronkelpad van acceptatie, balans en momenten van geluk. Het pad dat je niet één keer loopt, maar steeds opnieuw. Maar om te weten waar je staat op dat pad, heb je iets eenvoudigs nodig: een moment van inchecken. En dat is precies waarom ik de 1-minuut ABCD-test maakte. Vier zachte vragen die je helpen om te voelen, te ademen én helder te krijgen wat jij vandaag nodig hebt. Geen oordeel. Geen moeilijke opdrachten. Gewoon 60 seconden die je systeem laten landen en je dag 1% lichter maken. Wil je hem ontvangen? De 1-minuut ABCD-test kost nu €10  — een kleine investering die je de rest van het jaar (en volgend jaar natuurlijk) kunt blijven gebruiken om meer rust, helderheid en draagkracht te voelen. Voor veel mensen voelt het als één van die kleine bedragen die je zó uitgeeft… maar dit keer levert het je iets op dat écht verschil maakt in je dagelijks leven. Mail “1 minuut” naar info@chronischgeluk.com , dan zorg ik dat je hiermee aan de slag kan gaan. Het kost maar één minuut. Maar de rust die het geeft blijft veel langer.

Meditatie en mindfulness zonder kussentje: over aandacht, adem en alledaags bewustzijn   Mindfulness We weten allemaal dat meditatie gezond is. Én toch doen we het vaak niet. Vooral als je lichaam niet altijd meewerkt, als pijn, vermoeidheid of klachten je dagen bepalen, lijkt stilzitten eerder iets voor mensen zonder pijn. Want hoe kun je ontspannen in een lichaam dat nooit echt tot rust komt? In een lichaam dat pijn doet? Of oververmoeid is? Toch blijkt juist dáár iets te verschuiven als we leren aandachtig te zijn. Niet omdat mindfulness de pijn wegneemt, maar omdat het helpt om anders met die pijn om te gaan. Het is wetenschappelijk onderbouwd: meditatie helpt bij stress, concentratie, slaap en emotieregulatie. Onderzoekers zien zelfs dat hersengebieden die met pijnbeleving en spanning te maken hebben, veranderen na acht weken mindfulness. De amygdala (dat is het stresscentrum van ons brein)  wordt minder actief, terwijl de gebieden die betrokken zijn bij rust, empathie en zelfbewustzijn sterker worden. Onderzoek laat zien dat mindfulness en meditatie méér zijn dan een rustmoment: ze hebben meetbaar effect bij langdurige klachten zoals fibromyalgie, rugpijn, artritis en migraine (meta-analyse 2016), en zelfs bij aandoeningen als kanker (reviews sinds 2008) en hartziekten (review tot 2020).   Toch voelt mediteren voor veel mensen (mét én zónder langdurige klachten) als een moeilijke opgave. En dat begrijp ik goed. Maar hoe kan het dat dit principe, dat zoveel voordelen heeft, nog niet door iedereen toegepast wordt? Ik denk omdat we vaak denken dat het iets extra’s is dat we moeten doen. Als een aparte activiteit, op een kussentje, met rustige muziek en tijd die we eigenlijk niet hebben. Daarom wil ik je vandaag laten zien dat mediteren ook op een heel andere manier kan. Zodat jij de voordelen kan ervaren, zónder dat het extra moeite kost. En .. PS: onderaan dit artikel vinden deelnemers aan mijn traject een klein mindfull cadeautje Meditatie in het gewone leven Wat als meditatie niet per se stilzitten betekent? Wat als het veel kleiner, eenvoudiger, en eigenlijk veel dichterbij is dan we denken? Mindfulness is, letterlijk vertaald, “bewust aanwezig zijn bij wat er nu is”. Dat betekent: één ding tegelijk doen . Zonder oordeel. Met aandacht. Dat klinkt misschien eenvoudig, maar probeer maar eens: Je tanden poetsen zonder ondertussen je to-do lijst te maken, of even door je Instagram feed scrollen. De was opvouwen zonder een podcast aan te zetten of te denken aan alle andere taken die je nog wil doen. Of simpelweg eten zonder op je telefoon te kijken. Hoe vaak doen we nog echt één ding tegelijk? Ons brein is gewend geraakt aan prikkels, snelheid en afleiding. Terwijl het juist in die kleine momenten van niets extra’s , in de stilte tussen twee ademhalingen, tot rust kan komen.   Als in je lichaam zijn moeilijk is Als je lijf vermoeid is of pijn doet, is het volkomen logisch dat je liever niet “in je lichaam zakt”. We trekken ons vaak (onbewust) terug in ons hoofd, omdat dáár iets meer controle lijkt te zijn. Even niet voelen, is een vorm van bescherming. Maar juist doordat we uit ons lichaam vertrekken, verliezen we soms het contact met de signalen die het ons wil geven. Mindful aanwezig zijn bij je lichaam betekent níet dat je alles moet accepteren of goedvinden. Het betekent: stapje voor stapje weer leren luisteren. Heel concreet. Heel zacht. Wat voel ik precies? Waar zit de spanning? Is de pijn scherp of dof? Warm of koud? Wat gebeurt er als ik er even bij blijf, zonder iets te hoeven veranderen? Door met nieuwsgierigheid te voelen in plaats van te oordelen, activeer je het deel van je brein dat veiligheid en verbinding aanstuurt. Je stresssysteem krijgt het signaal: het mag even rustiger .   Ik ervoer zelf dat als ik af en toe een paar minuten mindfull naar mijn pijn ging kijken en er een beeld van ging voorstellen hoe dat van binnen eruit zou zijn (bij mij waren het monstertjes met geweertjes die me van binnen op me liepen te schieten), ik me veel minder ging verzetten tegen de pijn en minder angst ging ervaren. Ik was minder bezig met de secundaire pijn (hoe vervelend dat het was om alweer iets af te moeten zeggen bijv.), waardoor ik het wat beter kon volhouden.   De kracht van eenvoud Ik zei het al: de kunst van mindfulness zit niet in uren mediteren, maar in het zien van wat er al is en het er bewust bij stilstaan. Je adem. Een stukje ontspanning in je schouders. De geur van koffie in de ochtend. Of simpelweg: het feit dat je er bént. Wie leert aandacht te geven aan deze kleine ervaringen, traint zijn brein in aanwezigheid.En dat heeft verrassende effecten: je stressniveau daalt, je zenuwstelsel kalmeert en je reageert minder heftig op spanning of pijn. Ik hoor vaak dat het zweverig klinkt, maar luister: Het is geen zweverigheid, maar pure neurobiologie. Elke keer dat je even bewust stilstaat, activeer je het parasympatische zenuwstelsel (dat is het deel dat zorgt voor rust, herstel en balans).   En juist dát systeem kan overbelast raken bij langdurige klachten. Elke bewuste ademhaling is als een mini-reset voor je lichaam.   Een oefening om te proberen Je kunt het nu meteen doen. Kies één alledaagse handeling die je vandaag nog mindful wilt doen. Iets simpels zoals tandenpoetsen, koffie zetten, wandelen, of zelfs afwassen. Breng al je aandacht naar dat ene moment. Voel wat je voelt, ruik wat je ruikt, hoor wat je hoort. En telkens als je gedachten afdwalen (want dat doen ze, en dat is oké), keer je rustig terug. Ook dat is  meditatie. Het is niet zweverig, het hoeft niet perfect, het hoeft niet pijnvrij, maar je lichaam is je enorm dankbaar. Elk moment dat je jezelf toestemming geeft om te voelen, bouw je aan herstel. Want inmiddels zul je weten: herstel kent zoveel verschillende vormen en maten. En ook dit is een hele belangrijke!)   Waarom dit belangrijk is Voor mensen die leven met langdurige klachten of vermoeidheid is het niet vanzelfsprekend om in je lichaam te zijn. Maar juist dáár ligt een deel van de heling: niet door de pijn weg te duwen, maar door zachter te worden in hoe je erop reageert. Onderzoek laat zien dat aandacht training het stresssysteem kalmeert, de pijntolerantie vergroot en de hersenverbindingen versterkt die betrokken zijn bij zelfregulatie. Met andere woorden: mindfulness verandert niet de oorzaak van je klachten, maar wel de manier waarop je lichaam en brein ermee omgaan. En hoe jij je dag doorkomt. Je hoeft niet te wachten tot je je goed voelt om bewust te leven. Je kunt nu, in dit moment, even stilstaan bij wat er wél is. Bij elke ademhaling die er nog is. Bij elk stukje rust dat je jezelf gunt.     Tot slot Mindfulness en meditatie zijn geen luxe of modetrend, maar bewezen manieren om je brein en lichaam te helpen herstellen. Ze hoeven niet groot of ingewikkeld te zijn. Het zit niet alleen in de stilte op een kussen, maar kan juist ontstaan in het dagelijks leven dat daartussen gebeurt. Wie bewust één ding tegelijk doet, met zachtheid voor zijn lichaam, traint zijn hersenen in rust en aandacht. En dat is zó waardevol, juist als je gezondheid niet vanzelfsprekend is. Dus als iemand vraagt of jij aan mindfulness doet, kun je gerust zeggen: “Ja. Terwijl ik mijn tandenpoets.”     En… Een cadeautje! Omdat ik weet hoe helpend het kan zijn om hiermee te oefenen, krijgen (alle nieuwe en huidige!) deelnemers aan mijn traject, het traject Chronisch Gelukkig, nu één maand gratis toegang tot de Meditation Moments-app van Michael Pilarczyk . Wil je ervaren wat mindfulness voor jou kan betekenen? Ik geef je nu een laagdrempelige manier om te beginnen met meditatie, met rustgevende oefeningen, muziek en ademhalingen die je helpen om ook thuis wat meer stilte en ontspanning te vinden. Omdat ik je gun je dat jij de voordelen van meditatie / mindfulness ook mag gaan ervaren!   Liefs, Evelien P.S. En.. omdat jarig zijn gevierd mag worden, verloot ik deze maand onder alle nieuwe nieuwsbrieflezers een klein mindfull cadeautje. Lees je al mee en wil je ook meedoen? Stuur een mailtje met het woord “ cadeautje” naar info@chronischgeluk.com  en je loot automatisch mee!

Herkenbaarheid van de zoektocht Je voelt dat er iets niet klopt. Je lichaam geeft allerlei signalen en je hebt last van klachten die je leven beïnvloeden. Ondertussen wordt er van alle kanten meegedacht: artsen, familieleden, vrienden. En dan ook nog je eigen brein dat probeert te begrijpen wat er aan de hand is. Want misschien merk je zelf dat je het ook niet goed weet. Wat voel ik precies? Hoe leg ik dit uit? Ik schrijf vandaag over een zoektocht die velen herkennen. En veel van mijn cliënten geven ook aan: het is een ingewikkelde zoektocht, eentje die (helaas) vaak langer duurt dan je hoopt. Hoe ga je daar mee om?   Waarom de zoektocht zo zwaar is Leven met klachten waarvan je niet weet wat ze betekenen, is zowel fysiek als psychologisch ingrijpend. Ons brein verlangt naar zekerheid, omdat zekerheid veiligheid betekent. Denk maar eens aan de oertijd, toen zekerheid en veiligheid letterlijk ervoor zorgde dat je kon overleven. Maar zolang er geen diagnose is, ervaar je onzekerheid. En dat kan je hele stresssysteem aanzetten. Je lichaam blijft alert, je brein piekert, je slaap raakt verstoord en emoties lopen hoog op. Hoe kan dat nou? Om dat te snappen moeten we kijken naar het botsen van twee fundamentele menselijke behoeften: controle en duidelijkheid. Je wilt grip op je gezondheid, maar die grip is er niet. Ondertussen stellen artsen, familie of vrienden vragen waar je zelf vaak ook geen antwoord op hebt. Dat kan leiden tot zelftwijfel: “Voel ik te veel? Stel ik me aan? Of mis ik juist iets?” Het constante balanceren tussen hoop en angst, tussen het willen weten en het niet kúnnen weten, is mentaal uitputtend. Daar komt nog bij dat je je verhaal steeds opnieuw moet uitleggen en niet altijd begrepen wordt. Het maakt dat de zoektocht niet alleen lichamelijk maar ook emotioneel en sociaal zwaar weegt.   Erkenning voor de struggle Het is pittig. Heel pittig. En ik vind het super belangrijk om te benoemen dat dit normaal is. Je kan je overweldigd, gefrustreerd of onzeker voelen in deze zoektocht en dit is geen teken van zwakte, maar een menselijke reactie op een complexe en vaak eenzame situatie. Je bent niet gek, je bent niet de enige en het is zéker niet jouw schuld (mocht je ook van die irritante stemmetjes in je hoofd hebben die dat af en toe teg en je willen zeggen). Veel mensen die ziek worden, voelen zich machteloos of denken dat ze het misschien hadden kunnen voorkomen, maar luister: ziekte kiest jou, niet andersom. En laten we ook eerlijk zijn: het ís oneerlijk. Gezonde mensen hoeven zich niet elke dag af te vragen of hun lichaam meewerkt, of ze energie hebben, of er grenzen overschreden worden. Jij moet vaak méér investeren in luisteren, plannen en herstellen dan een ander ooit zal begrijpen. Dat maakt de zoektocht niet alleen zwaar, maar soms ook eenzaam. Juist daarom is mildheid voor jezelf zo belangrijk: het mag er allemaal zijn.   De rol van steun én je eigen stem Mogelijk denk je misschien dat je het alleen wil doen, dat je anderen niet wil lastig vallen  (deze hoor ik vaak!) of dat je eerst wil weten wat het is voordat je het gaat delen. Maar heel eerlijk: ook steun van anderen is onmisbaar in dit proces. Je loopt namelijk al met genoeg vragen en onzekerheden rond. Ik weet dat het voor veel mensen voelt alsof je pas recht hebt op steun als er een diagnose staat, maar ik wil je zeggen: dat is niet zo. Jouw ervaring is er echt en hij is super vervelend en belemmerend. Ook zonder label. Waarom zou je pijn of klacht met een label zwaarder wegen? Of er meer toe doen? De pijn of last blijft toch hetzelfde? Dat gezegd hebbende, laten we eerlijk zijn: Anderen weten alleen ook niet altijd wat helpend is. En daarom helpt het om zelf voorzichtig aan te geven wat je nodig hebt. En aanvullend daarop: ook om aan te geven wat juist níet steunend is. Dat is geen zwakte, maar een manier om jezelf serieus te nemen en mensen om je heen te helpen er voor je te zijn. En weet: het is oké als je daar de woorden nog niet direct voor hebt, ook dat mag groeien. Maar besef ook; Ook dat kan alleen groeien als je het onder woorden proberen te brengen in ieder geval probeert..   Een goede vriend zijn voor jezelf en je lichaam Ik hoor regelmatig dat mensen pas vinden dat hun klachten er écht toe doen als er een label op geplakt is. Maar los van een naam of diagnose: jij voelt de pijn, jij ervaart de vermoeidheid, jij leeft met de signalen. En dat is écht. En juist in deze fase van onzekerheid wordt het essentieel om een goede vriend te zijn voor jezelf en je lichaam. Jij moet het de rest van je leven nog doen met jouw lichaam, en dit lichaam van jou vertelt je iets. Leer je signalen herkennen. Voel waar je grenzen liggen. Vertrouw op wat je lichaam je vertelt, ook al is dat soms tegenstrijdig. Probeer te verbinden en te communiceren. Zodat in alle onduidelijkheid, jij in ieder geval op jezelf kan blijven vertrouwen. Het vraagt geduld, aandacht en compassie. Niet makkelijk, wél noodzakelijk. Want uiteindelijk is de relatie met jezelf en je lijf misschien wel het belangrijkste medicijn: erkenning, vertrouwen en vriendelijkheid. Fijn als een arts dit ook kan geven, maar jij bent degene die er elke dag mee leeft. Jij bent degene die het lichaam gerust kan stellen, liefde kan geven en kan troosten als het dat nodig heeft.   Een kleine oefening om mee te nemen Ga vandaag eens vijf minuten zitten en vraag jezelf af: Wat wil mijn lichaam me eigenlijk vertellen? Waar heeft het behoefte aan?  Soms begint luisteren met een klein, stil moment. Voel je vrij dit artikel door te sturen, wie weet opent er zich een mooi gesprek. Ik gun je een duidelijke diagnose, een medicijn en snel herstel. Maar ik gun je vooral ook (ongeacht die diagnose of de zoektocht), dat je de beste vrienden mag worden met jouw lichaam. Want die relatie is goud waard. En als het goed is, moet je het met dat lichaam, ook nog een heel poosje doen. Beter zorg je dan dat het uitgangspunt liefde is, in plaats van haat, verbinding in plaats van afstand, en steun, in plaats van afzondering. Heel veel sterkte en succes. En zoals ik al vaker zeg: niet makkelijk, wel trainbaar. Er is geen perfecte manier. Maar probeer wel íets te doen om hierin stapjes te zetten als je merkt dat dit je raakt. En wil je meer weten over wat ik, of Chronisch Geluk hierin kan betekenen? Meld je aan voor de nieuwsbrief of stuur me een berichtje.

Herkenbaarheid van levend verlies Wanneer we het woord verlies  horen, denken we vaak aan overlijden. Maar er bestaat ook een ander soort verlies: verliezen die je meemaakt terwijl je zelf of je geliefden nog leven. Misschien herken je dit: je leeft je leven, maar ondertussen merk je dat er steeds dingen weg zijn gevallen. Dingen die je vroeger vanzelfsprekend deed, kosten nu moeite of gaan helemaal niet meer. Telkens opnieuw een stukje dat je moet loslaten. Denk aan gezondheid die je langzaam kwijtraakt, werk dat je niet meer kunt doen, dromen die vervagen of een leven dat er anders uitziet dan je had gehoopt. Het is rouw die niet altijd zichtbaar is, maar die wel diep gevoeld wordt. Dat noemen we levend verlies : verliezen die doorgaan, terwijl jij er middenin blijft staan. Het is rouw die niet altijd zichtbaar is voor de buitenwereld, maar die jou van binnen steeds weer raakt. En vaak voelt het dubbel: want je leeft nog, je bent er nog. Dat maakt het soms extra ingewikkeld.   Waarom levend verlies zo zwaar is Levend verlies is psychologisch ingrijpend omdat het doorlopend is. Ik vergelijk het bij mijn patiënten vaak met de golven van de zee. Eerst verdrink je bijna, maar gelukkig kun je zwemmen. En net als je denkt dat je goed kunt zwemmen, als je denkt dat  je je hebt aangepast, dient de volgende golf zich alweer aan. Je lichaam, je energie, je mogelijkheden, ze veranderen voortdurend. Dat betekent dat je steeds opnieuw moet schakelen, terwijl je vaak nog niet van de vorige klap hersteld bent. Daar komt bij dat het verlies vaak onzichtbaar is. Anderen zien niet altijd wat er vanbinnen gebeurt. Je krijgt misschien vragen als: “Ben je daar nog steeds mee bezig?”  of “Je hebt je toch al aangepast?” Terwijl jij wéét dat er wéér iets wegvalt. Dat onbegrip kan het gevoel van eenzaamheid en onzichtbare pijn vergroten.   De neiging om te relativeren Veel mensen die ik spreek, hebben daarnaast de neiging zichzelf klein te maken of hun gevoelens te relativeren. “Ik moet niet zeuren, ik leef tenminste nog.”  Of: “Anderen hebben het erger.”  Of: “Ik wil mijn omgeving niet lastigvallen, het moet nu maar eens klaar zijn.” Hoewel dat heel begrijpelijk is, het is een namelijk een manier om met de pijn om te gaan, werkt het vaak averechts. Coping noemen we dat vaak in de psychologie. Dat kan helpend zijn om te overleven, maar ik dit proces kan het ook stagnerend werken en zelfs tot angsten of depressies lijden. Want door zo met je gevoelens om te gaan, en ze weg te beredeneren, geef je jezelf niet de ruimte om écht te voelen wat er aan de hand is. En als je je verdriet niet erkent, kan het zich vastzetten. Pas als je jezelf toestaat om stil te staan bij wat je kwijtgeraakt bent, ontstaat er ruimte om ook weer verder te kunnen.   Erkenning voor de pijn Het is belangrijk om te zeggen: dit is zwaar. En het is niet jouw schuld. Verdriet, boosheid of machteloosheid zijn geen tekenen dat je “het niet goed doet”, maar normale reacties op een oneerlijke situatie. Want laten we eerlijk zijn: gezonde mensen hoeven zich niet elke dag opnieuw aan te passen. Jij moet vaak méér investeren in plannen, luisteren naar je lichaam en herstellen dan een ander ooit zal beseffen. Jij kiest er niet voor een feestje te missen omdat je druk bent geweest of liever even op de bank ligt, jij kíést er niet voor om bewust minder te werken, of om een simpele taak voor de zoveelste keer iets uit te stellen. Als je een keuze hebt voelt het anders, maar het is niet jou keuze en dat is verdrietig en dat dat jou raakt is niet zwak, dat is normaal. En heel vervelend.   Vriendelijk zijn voor jezelf Hoe ga je hiermee om? Wat helpt, is mildheid. Je hoeft niet steeds te bewijzen dat je het goed doet of dat je blij moet zijn met wat er nog wél is. Natuurlijk mag je dankbaar zijn, maar je mag óók verdrietig zijn om wat er niet meer is. Beide mogen naast elkaar bestaan. Vriendelijk zijn voor jezelf betekent: ruimte maken voor je emoties, en tegelijkertijd kleine stapjes zoeken die steunend zijn. Dat kan betekenen dat je steun vraagt, rust neemt, soms even flink mag balen, of misschien een keer iets nieuws uitprobeert.   Een kleine oefening om mee te nemen Sta vandaag eens even stil en vraag jezelf: “Wat heb ik de afgelopen tijd los moeten laten?”  Schrijf het op of spreek het uit. En daarna: “Wat heb ik nodig om daar vriendelijk mee om te gaan?” Het gaat niet om grootse antwoorden, maar om het erkennen van je eigen gevoel. Want erkenning is vaak de eerste stap naar verzachting.     Wil je hiermee verder? Misschien herken je iets van wat ik schrijf en wil je hier zelf mee oefenen. Ik heb een aantal gratis oefeningen over omgaan met rouw verzameld. Als je ze graag wilt ontvangen, stuur me gerust een mailtje, dan deel ik ze met je. info@chronischgeluk.com En verder Ik schrijf dit artikel omdat het 7 jaar geleden is dat ik zelf ziek werd. 1 jaar geleden op deze datum besloot ik Chronisch Geluk te starten. Dit deed ik met de hoop dat deze datum wat anders kon gaan betekenen. Levend verlies gaat nooit helemaal weg, maar ondanks het verdriet er nog steeds is.. ben ik zó dankbaar met waar ik sta, en dit bedrijf, en alle mensen die ik help, laten me dat extra beseffen. Voel geen verplichting, maar voel je wel welkom: Vanwege mijn het 1 jarig bestaan van Chronisch Geluk, komen er een aantal héle gave dingen aan. Wil je op de hoogte blijven? Volg me op Social Media of bij de nieuwsbrief. https://www.facebook.com/chronisch.geluk https://www.instagram.com/chronisch.geluk/

Leven met een chronische aandoening betekent vaak dat je woorden tekortkomt. Hoe leg je uit dat je moe bent, zodat anderen het begrijpen? Hoe ga je om met de rouw om het leven dat je had, maar misschien nooit meer terugkomt? En hoe blijf je staande als je lichaam je in de steek laat? Ik vond dat heel lastig. Hoe bracht ik nou onder woorden wat ik meemaakte? Wat ik voelde? Hoe vind je daar je weg in?   Papier oordeelt niet Eén van de meest waardevolle hulpmiddelen kan verrassend eenvoudig zijn: schrijven. Niet omdat het de ziekte wegneemt, maar omdat het een veilige plek biedt om eerlijk te zijn. Schrijven vraagt geen energie van anderen, geen uitleg, geen relativering. Papier luistert zonder oordeel. Veel van mijn cliënten met chronische klachten geven aan dat ze zich vaak onbegrepen voelen. Dat ze hun verhaal moeten afzwakken, omdat het anders “te veel” is voor hun omgeving. In schrijven kan alles er wél zijn. Juist dat maakt het helend.   De wetenschap achter schrijven Expressief schrijven, het opschrijven van emoties en ervaringen, is uitgebreid onderzocht. Meer dan 50 onderzoeken bevestigen dat schrijven positieve effecten heeft op je lichaam. Onderzoek van James Pennebaker, een pionier op dit gebied, liet zien dat mensen die vier dagen lang vijftien minuten schreven over hun diepste emoties, minder vaak ziek werden, beter sliepen en zich gelukkiger voelden. Een verklaring hiervoor is dat schrijven de emotionele hersengebieden verbindt met de taalgebieden. Door woorden te geven aan gevoelens, ontstaat er een zekere ordening. Emoties die voorheen chaotisch voelden, krijgen structuur. En structuur geeft rust. Sc hrijven blijkt dus gevoelens van stress, somberheid en machteloosheid te kunnen verminderen. Mensen ervaren meer grip, niet omdat hun situatie verandert, maar omdat hun beleving verandert. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat mensen beter sliepen en een sterker immuunsysteem kregen. Ze werden daardoor minder snel ziek. Door emoties in woorden te vangen, zet je een eerste stap richting verwerking. Het haalt de lading eraf. Vergelijk het met een ballon: zolang alles binnenin blijft, staat hij strak op spanning. Zodra je wat lucht laat ontsnappen, via woorden, ontstaat ruimte.   Schrijven en rouw Veel mensen met langdurige klachten ervaren wat we ‘levend verlies’ noemen: je wordt elke dag opnieuw geconfronteerd worden met wat niet meer kan. Dat vraagt om rouw, maar rouw krijgt in onze maatschappij vaak weinig plek. Schrijven kan een manier zijn om die rouw te erkennen. Een dagboek kan bijvoorbeeld een plek zijn waar je verdriet om het gemis veilig kunt benoemen. Tegelijk kan het ook een plek zijn waar hoop en kleine lichtpuntjes zichtbaar worden. Die balans, ruimte voor verlies én ruimte voor leven, is essentieel om vol te houden.   Praktische oefeningen Je hoeft geen schrijver te zijn om baat te hebben bij deze vorm van zelfzorg. Een paar oefeningen die je kunt proberen: Tien minuten schrijven over wat moeilijk is.  Zet een timer en schrijf zonder te stoppen. Leg het daarna weg en lees het pas een dag later terug. Vaak merk je dat er een beetje afstand is ontstaan. Schrijf een brief aan je lichaam.  Vertel wat je lastig vindt, maar ook waar je dankbaar voor bent. Het kan confronterend zijn, maar vaak ook verzachtend. Maak een lijstje van kleine dingen die je blij maken.  Juist wanneer je energie beperkt is, helpt het om die momenten bewust op te schrijven. Het maakt ze zichtbaarder en tastbaarder.   Mijn eigen ervaring Ik schreef het al in het begin: Dit is dus niet zomaar een gevoel of losse tip. Meer dan vijftig studies bevestigen de kracht van schrijven. En het leuke is: ik kan je uit heel recente eigen ervaring vertellen dat dit geen theorie op papier blijft. Afgelopen week deed ik met mijn cliënten een gratis schrijfchallenge, gefocust op gebalanceerd, meer ontspannen, mét richting en gelukkiger dit jaar afsluiten: vijf dagen lang, vijftien minuten per dag schrijven over een aantal vragen. De resultaten waren prachtig. Mensen vertelden me dat ze zich lichter voelden, meer overzicht kregen en zelfs beter sliepen. Een deelnemer zei: ‘Ik heb eindelijk helder wat ik doe en waar ik naar toe wil.’ Soms zit de grootste verandering in iets heel kleins: een pen, een leeg vel, en een paar minuten tijd voor jezelf.   De kracht van woorden Schrijven verandert je diagnose niet. Het maakt je klachten niet minder. Maar het kan wel de manier veranderen waarop je met die klachten omgaat. Het geeft je een stem, ook als je omgeving je niet begrijpt. Het geeft je houvast, ook als je lichaam je in de steek laat. En misschien is dat precies het verschil: tussen overleven en weer een beetje léven.   En nu? Misschien heb je dit artikel zojuist gelezen, met een kop koffie of thee erbij. Misschien voel je je een beetje moe van de week, of juist opgejaagd door alles wat nog moet. Gun jezelf eens vijf minuten met een leeg vel. Zet je telefoon weg, pak een pen, en schrijf. Je zult merken dat er iets gebeurt. En heb je geen idee waar je moet beginnen? Je mag me altijd even een mailtje sturen om wat hulp te vragen. Ik stuur je namelijk graag de gratis checklist van mijn challenge van afgelopen week door voor wat houvast. De challenge is al afgelopen, daarvoor ben je helaas te laat, maar de checklist deel ik graag nog met je. In checklist vind je concrete vragen en oefeningen om meteen te starten, ook als je weinig energie hebt. Dus.. niet meegedaan aan de challenge maar wel benieuwd? Zin om een nieuwe (gezonde) gewoonte aan te leren? info@chronischgeluk.com Veel liefs, van mij.

Voor mensen met een chronische ziekte voelt een gewone dag vaak als een voortdurend parcours van kleine, onzichtbare hindernissen. Mensen zien het misschien niet aan je, maar jij weet wel beter. Je glimlacht en zegt "het gaat wel", maar vanbinnen ben je doodmoe. Je navigeert door een dag vol onzichtbare hindernissen, terwijl de wereld om je heen denkt dat alles 'normaal' is. Die trap, dat gesprek, die boodschappen... ze zijn voor jou een energieverslindend parcours. Want: Een trap oplopen kost je niet alleen spierkracht, maar ook mentale energie. Een telefoongesprek eerder moeten afronden vraagt niet alleen het zeggen van een paar woorden, maar het vraag ook van jou om alweer die grens duidelijk aan te geven en om lief te blijven voor jezelf omdat jij er ook van baalt dat het niet lukt. En dat gesprek volgen in een rumoerige ruimte is niet alleen maar even luisteren… alles vreet energie. Ik weet dat het voor veel mensen zo voelt: En het is niet zo dat je iets verkeerd doet. Je lichaam geeft voortdurend signalen af van pijn, vermoeidheid of spanning, en je brein staat continu paraat, alert op alles wat extra inspanning vraagt. Het voelt alsof je dag altijd op scherp staat, en dat maakt dat kleine dingen ineens groot aanvoelen.   Waarom het zo voelt Voor iemand met een chronische ziekte is een dag niet zomaar een reeks gebeurtenissen. Het is een constante afweging wat je wel kunt, en wat je niet kunt. Voor jou is het logisch, maar ik weet zeker dat je herkent dat veel mensen het niet zullen begrijpen. Er zijn een paar belangrijke redenen waarom een gewone dag voor jou vaak zwaarder aanvoelt dan voor iemand zonder chronische klachten: Zelfregulatie : elke dag moet je voortdurend keuzes maken over hoe je je energie, aandacht en emoties inzet: “Kan ik die trap nemen? Zal ik dat gesprek vandaag wel aangaan? Hoeveel energie kost me dat? En kan ik wel naar die verjaardag?”    Voor iemand zonder gezondheidsproblemen gaat dit grotendeels automatisch, maar voor jou kost een klein klusje of het constant afwegen van een keuze extra mentale energie. Dit kan er voor zorgen dat je constant aan staat. Je bent als het ware een rekenmachine die nooit uitstaat. Steeds je dag indelen en afwegen en plannen maken hoe je iets gaat aanpakken vraagt veel energie! Coping : dagelijks gebruik je strategieën om om te gaan met pijn, vermoeidheid of stress. Dit is iets wat je aangeleerd hebt en jou helpt om je dagen vol te houden. En dan even over dat vol houden; Soms lukt dat goed en helpen je strategieën prima, maar soms ook niet, en dan is de ‘coping’ die je hebt ontwikkeld niet voldoende. Mentaal vraagt deze coping heel veel van je. Veerkracht : je vermogen om te herstellen van tegenslag of inspanning is heel belangrijk wanneer je te maken krijgt met een onvoorspelbaar lichaam en onvoorspelbare klachten. Het vraagt oefening en bewust elke keer schakelen en opnieuw balanceren. De ene dag is de andere dag niet en de terugvallen lijken ook niet altijd logisch op elkaar te volgen. Jezelf hier weer bovenop zien te krijgen, vraagt veel van je. Onzichtbare belasting (mentale load): Veel van de energie gaat al op aan ‘managementtaken’: medicatie, artsenafspraken, administratie, uitleg geven aan anderen, plannen en vooruitdenken. Dit zijn dingen die vaak niet gezien worden door de buitenwereld, maar ze slurpen wel energie. Onzekerheid en onvoorspelbaarheid: Je weet nooit helemaal hoe je dag zal verlopen. Misschien heb je gisteren nog best wat gekund, maar vandaag lukt niets. Die voortdurende onzekerheid kost veel mentale ruimte en zorgt dat je altijd rekening moet houden met een “plan B”. Sociale belasting: Het uitleggen van je situatie, omgaan met onbegrip, of het gevoel hebben dat je anderen ‘teleurstelt’ omdat je moet afzeggen, voegt een extra laag spanning toe die iemand zonder klachten niet dagelijks ervaart. Fysieke ongemakken (constant aanwezig): Pijn, vermoeidheid, misselijkheid of andere lichamelijke signalen zijn nooit helemaal weg. Ook als je “niets doet”, ben je bezig met voelen, verdragen of onderdrukken. Dit is een constante achtergrondruis die energie kost. Beperkte marge (geen buffer): Waar iemand zonder klachten makkelijk een slechte nacht of drukke dag kan opvangen, is er bij jou vaak geen of weinig buffer. Eén extra stressfactor (slechte nacht, drukke dag, onverwachte gebeurtenis) kan al een groot effect hebben op je functioneren. Identiteitsbelasting: Je moet leven met een ander zelfbeeld en vaak met een verlies van het oude “gezonde” zelf. Het omgaan met die identiteitswissel en het verwerken van het verlies en de rouw, of het leven met de onzekerheid, kost dagelijks (soms onbewust) emotionele energie. En dan nog een lastig aspect, namelijk dat niemand dit gevecht ziet. Want wie heeft nou al deze dingen in de gaten? En hoe communiceer je jouw keuzes of behoeften dan? Hoe leg je dat uit? Het resultaat? Je dag voelt als een voortdurende mentale balans: wat kan ik doen, wat kost teveel energie, waar haal ik nog iets van plezier of voldoening uit? En dat terwijl je tegelijkertijd probeert te genieten of iets gedaan te krijgen. Al deze zaken bij elkaar slurpen energie en vragen heel veel van je en dit kan zelfs kleine, normale activiteiten zwaar laten aanvoelen.     En dan ook nog de september maand en de korter wordende dagen Alsof het dagelijkse gevecht nog niet genoeg is, wordt dit in de septembermaand voor veel van mijn cliënten nog extra versterkt. De wereld raast door na de vakantie, routines worden strakker, terwijl jouw energie opraakt en de dagen korter worden (wat een negatief effect heeft op je seratonine en vitamine D). Dit is het moment dat je nog duidelijker voelt hoe groot het contrast is tussen jouw strijd en de ‘normale’ wereld. Dus juist in deze periode merk je hoe belangrijk het is om bewust te kiezen waar je je energie aan geeft en kleine stappen te zetten die je dag lichter en overzichtelijker maken.   Mijn persoonlijke ontdekking Ik weet precies hoe het voelt. Jarenlang heb ik mijn eigen dagen proberen te sturen, terwijl mijn batterij altijd te kort kwam. Ik weet hoe het is om een leven te managen dat niet past bij de energie die je hebt. Door mijn eigen zoektocht en mijn opleiding als psycholoog ontdekte ik de simpele waarheid: grote plannen werken niet. Kleine, haalbare stappen wel. Dit is de strategie die ik nu deel met mijn cliënten en die ze helpt om weer invloed te krijgen op hun leven.   Wat kun je hieraan doen? Juist in deze uitdagende maand september kan het helpen om een duidelijke route te hebben. Daarom bied ik deze week mijn gratis Eindejaars Reset Challenge  aan: een korte, praktische challenge waarmee ik je stap voor stap laat ervaren hoe jij JOUW persoonlijke route kunt vinden. Met een concrete checklist en kleine acties leer je bewuster kiezen, energie terugvinden en je najaar lichter ervaren. Wil je meedoen? Stuur dan vóór 21 september een mailtje naar info@chronischgeluk.com

Iedereen die met chronische of langdurige klachten leeft, kent ze: de goedbedoelde opmerkingen die soms helemaal niet goed landen. “Je moet gewoon positief blijven,” hoor je dan. En misschien zeg je het zelf ook wel eens tegen anderen? Maar eerlijk: voel jij je echt gesteund als iemand dat zegt? Of geeft het juist druk, alsof je je anders moet voordoen dan je je voelt? Want ja, positief denken kán helpend zijn, maar alleen roepen dat je positief moet blijven, helpt niet. Zeker niet als je worstelt met pijn, vermoeidheid of onzekerheid. En een belangrijke vraag is: hoe kun je, ondanks dat alles, tóch nog de kleine lichtpuntjes blijven zien? Zonder dat je maar tegen jezelf gaat zeggen dat je positief moet blijven? Daar wil ik graag iets over vertellen vandaag. Er is namelijk een oefening die maar vijf minuten van je dag kost en die een bewezen positief effect heeft op je stemming (Cregg & Cheavens, 2023). Het is dus niet zomaar ‘een leuk trucje’, maar iets wat echt werkt – en waar je met vijf minuten per dag verschil mee kunt maken.     Verdriet en positiviteit: ze mogen naast elkaar bestaan En dus, voordat ik je wat wil vertellen over die oefening, eerst nog even het volgende: verdriet, moeilijke periodes en positiviteit hoeven elkaar niet uit te sluiten. Ze kunnen naast elkaar bestaan. En sterker nog: ze kunnen niet alleen naast elkaar bestaan, ze móeten dat eigenlijk. Psychologisch onderzoek laat dat namelijk regelmatig zien: wie beide toelaat, verwerkt verlies vaak gezonder . Het gaat dus niet om kiezen voor positiviteit óf verdriet, maar om beide ruimte te geven. En precies daar komt deze oefening om te hoek kijken die ik met je wil delen. Omdat dát zo mega belangrijk is en een groot verschil kan maken in hoe jij je voelt, wil ik iets met je delen zodat jij dit ook in de praktijk kan brengen.   Erkennen wat er is Dus eerst: Het begint allemaal toch weer bij voelen. Echt voelen. Je pijn, je frustratie, je verdriet. Het is niet zwak, het is niet fout. Het is menselijk. En ook dit mag je teruggeven aan de mensen met hun goedbedoelde adviezen. ‘Hey bedankt en je bedoelt het vast goed, maar op dit moment sluit het eigenlijk niet aan bij wat ik nodig heb’.  En geloof me het is nodig om dit te voelen, zodat je erna ook eerlijk ruimte kan maken voor iets anders: dankbaarheid voor de kleine dingen die er wél zijn.     Vijf minuten die je dag lichter maken Dankbaarheid klinkt misschien groot, maar de oefening die ik met jullie wil delen vandaag is heel eenvoudig. Want misschien denk je nu: “Leuk idee zo’n oefening, maar ik ben al zó moe, ik kan er echt geen nieuwe dingen bij hebben.” En juist daarom vind ik deze oefening zo krachtig: het kost je nauwelijks tijd of energie. Met maar vijf minuten per dag kun je jezelf trainen om ook de kleine lichtpuntjes te blijven zien. De oefening: Neem elke avond voordat je gaat slapen een paar minuten om drie dingen op te schrijven waar je dankbaar voor bent. Iets groots of iets kleins: een fijn gesprek, een mooie herinnering, een lach, een kopje koffie, de geur van regen, het fijne weer van vandaag, iets uit je huis, een moment uit het verleden of de toekomst. Schrijf het niet alleen op, maar zoom er even op in. Hoe voelde het? Waarom raak(te) dit je? Waarom ben je hier dankbaar voor? En wat zegt dit over wat jij belangrijk vindt in het leven? Door die korte vertraging krijgt je brein de kans om het echt vast te leggen.   Dat kan het verschil maken tussen een dag die alleen zwaar voelt, en een dag waarin je óók even een glimlach vindt. En nee, het lost je klachten niet op, maar het helpt je wel om iets lichts te ervaren.     Wetenschap en praktijk: waarom het werkt Uit verschillende onderzoeken blijkt dat deze oefening helpt om milde depressieve klachten te verlichten. Maar ook als je niet depressief bent, laat onderzoek zien dat dankbaarheid je veerkracht vergroot en je stemming positiever maakt, waardoor je makkelijker met tegenslagen omgaat (Cregg & Cheavens, 2023). Daarnaast blijkt dat dankbaarheidsoefeningen niet alleen je stemming verbeteren, maar ook zorgen voor een betere slaap (Wood et al., 2009), méér gevoelens van verbondenheid, een lagere bloeddruk en daarmee een sterker immuunsysteem en minder lichamelijke klachten (Mills et al., 2015). En misschien wel het mooiste: de effecten houden vaak nog weken tot maanden aan, zelfs nadat je de oefening hebt gedaan (Wong et al., 2016).   Hoe kan het jou helpen? Als je veel pijn hebt, moe bent of het gevoel hebt dat alles moeite kost, is het soms bijna onmogelijk om positieve dingen te blijven zien. Je energie is beperkt en je brein heeft de neiging vast te houden aan alles wat zwaar en moeilijk voelt. Overleving technisch gezien is dit gewoon super logisch, dit is iets wat automatisch gaat. En daar kan deze oefening je een handje bij helpen. Door elke dag even stil te staan bij drie dingen waar je dankbaar voor bent, leg je als het ware nieuwe paden aan in je brein. Psychologen noemen dit neuroplasticiteit: je hersenen kunnen nieuwe verbindingen maken, zodat je makkelijker oog krijgt voor positieve momenten. Het is dus niet dat je klachten verdwijnen, maar je brein leert op een andere manier kijken naar je dag en dit maakt wat ruimte voor een andere manier van voelen (en meer ontspanning). En juist dat kleine stukje oefening kan, zelfs als alles moeizaam gaat, een groot verschil maken in hoe je je voelt.   Een kleine keuze, een groot verschil Laten we eerlijk zijn: Dankbaarheid is geen tovermiddel dat al je pijn wegneemt. Maar als je het mij vraagt, kan het er wel héél dichtbij komen: het helpt je om ruimte te maken voor wat er ís in je leven. En juist dat is zo belangrijk om een fijn leven te leiden en om vol te blijven houden op momenten dat je het moeilijk hebt. Denk aan dat onverwachte berichtje van een vriendin, de liefde van de mensen om je heen, de dingen die je dagelijks voor vanzelfsprekend aanneemt, de geur van een maaltijd of het moment dat iemand naar je glimlacht op straat. Je hoeft er niets groots van te maken. Pak een papiertje, schrijf drie dingen op, en laat het gewoon zijn. Voel het. Observeer het. Gewoon dit kleine moment voor jezelf. Niet meer en niet minder. Ik hoop enorm dat het je een mooi randje aan je leven gaat geven, en je de verlichting gaat brengen op moeilijke dagen, zoals die dat mij ook gegeven heeft.   En stel jij denkt nu: ‘Leuk bedacht Evelien, maar ik heb geen idee waar ik moet beginnen?’ Stuur gewoon even het woord ‘dankbaarheidsdagboekje’ naar info@chronischgeluk.com , en ik stuur je gratis een documentje waarmee je meteen kunt beginnen.   Dus wat houdt jou nog tegen? Pak vanavond een schriftje, leg deze naast je bed en schrijf drie dingen op. Vijf minuten, meer hoeft het niet te zijn. Kleine moeite, groot effect. Want geluk zit niet in grootse gebaren, maar in de kleine dingen die je elke dag aandacht geeft.

We kennen het allemaal. De gehaaste ochtenden, de overvolle agenda’s, de stroom aan meldingen op onze telefoon. We zeggen het vaak: ‘Sorry dat ik niet gereageerd heb, het is zo druk.’ Of: ‘Ik wil écht weten hoe het met je gaat, maar…’ We reageren niet. Of pas dagen later. Of helemaal niet. En ja – het is waar. Iedereen is druk. Maar waar zijn we dan zo druk mee? En belangrijker nog: wat zegt het eigenlijk, als je die woorden uitspreekt, voor jezelf én voor de ander? Daar wil ik vandaag even bij stilstaan. Kleine gebaren, grote waarde Wat ik vaak zie gebeuren: dat we door al die drukte de verbinding kwijtraken. Met anderen, maar ook met onszelf. We zijn zo gefocust op de volgende taak en wat we nog allemaal moeten doen, dat we niet meer écht kijken. Niet naar de buurman die een pakketje aanneemt voor je, de kassière die glimlacht, de buschauffeur die zorgt dat je goed thuiskomt, de vriendin die een spannende dag/week heeft en wel wat ‘succes’ kan gebruiken, een oprechte vraag hoe het met iemand is die je als vanzelfsprekend beschouwt, of een kennis die altijd voor je klaarstond. Het zijn precies die kleine momenten van contact die maken dat we ons mens voelen. En juist die momenten schieten er vaak bij in. Vriendelijkheid als kracht Vriendelijkheid lijkt klein. Maar het effect is allesbehalve klein. Uit onderzoek blijkt dat vriendelijke gebaren niet alleen de ander goed doen (daar kunnen we ons vast iets bij voorstellen), ze hebben óók direct effect op jouw eigen stemming en gezondheid. Ze stimuleren stoffen in je brein zoals oxytocine, serotonine en dopamine. Oxytocine wordt ook wel het ‘knuffelhormoon’ genoemd en speelt een rol bij binding en vertrouwen. Dopamine zorgt voor een goed gevoel, en serotonine is van cruciaal belang voor ons geluksgevoel. Veel moeilijke woorden achter elkaar, maar simpel gezegd: je brein beloont je voor iets en dat geeft ons  een goed gevoel. Maar er is meer. Onderzoek toont aan dat altruïstisch gedrag, iets doen voor een ander zonder er direct iets voor terug te verwachten, gekoppeld is aan een lager stressniveau, een lagere bloeddruk en minder ontstekingsactiviteit. En misschien wel de mooiste conclusie: vriendelijkheid is besmettelijk. Hoe vaker mensen het ervaren, hoe groter de kans dat ze het zelf ook doorgeven. Wat zou dat betekenen voor hoe we op de lange termijn met elkaar omgaan? En toch vergeten we het vaak, of zijn de andere dingen die je druk maken, belangrijker. Terwijl het zo simpel kan zijn. Een kleine keuze met grote gevolgen Ja ik weet het, je bent druk, waarschijnlijk vandaag ook weer. Maar in die drukke, geautomatiseerde wereld van ons, kunnen we dus ook heel bewust kiezen voor vriendelijkheid. Het is een keuze die we elke dag, en zelf elk uur opnieuw kunnen maken. Het is niet iets groots, het is juist in dat kleine, alledaagse moment dat je het verschil kan maken. Dus kijk vandaag eens bewust naar waar je jouw tijd aan besteedt en wil besteden. Waar wil je druk mee zijn? En is er misschien iemand die je uit gewoonte laat wachten of als vanzelfsprekend ziet. Daag jezelf uit (ook goed voor je eigen gezondheid, zoals je inmiddels weet!) : bedenk twee leuke, kleine dingen, simpele gebaren, die je vandaag nog kunt doen of tegen iemand kunt zeggen om jouw leven en dat van een ander een stukje mooier te maken. Want soms is precies wat iemand anders nodig heeft hetzelfde wat je zelf ook nodig hebt: een stukje verbinding en zachtheid, een kleine vertraging in ons drukke leven en een klein moment van samen zijn. Want eerlijk is eerlijk: aan het eind van je leven krijg je geen medaille voor hoeveel of hoe snel je mails beantwoord hebt, voor hoe blinkend schoon je keuken was, hoe perfekt je gekookt had op die ene avond of voor hoe vaak je het woord ‘druk’ genoemd hebt. Maar de mensen die je raakte met een beetje oprechte aandacht? Die herinneren het zich wél. Vriendelijkheid kost geen drol. Laatst vertelde iemand me over een verlies dat hij had meegemaakt. Hij had afscheid moeten nemen van zijn dierbare vriend. En die vriend zei altijd: ‘Vriendelijkheid kost geen drol en je krijgt het met rente weer terug’. Die woorden zijn bij mij en bij vele anderen blijven hangen. Laten we hem eren, door dat elke dag opnieuw waar te maken. Voor onszelf. En voor elkaar.

Jarenlang was ik op zoek naar dé manier om het ‘goed’ te doen. Hoe vind ik mijn balans? Wat moet ik doen, en wat moet ik laten? Hoe zorg ik dat ik alles uit mijn energie haal om zo goed mogelijk te herstellen? Hoe krijg ik mijn gezondheid weer op de rit, en belangrijker nog: hoe houd ik dat vast? En dan tot slot ook nog: hoe zorg ik dat ik me daarin gelukkig (en als mezelf) blijf voelen? Ik dacht: er móét toch een juiste weg zijn, een plan dat werkt, dit moest toch niet zo moeilijk zijn? Ik probeerde steeds de goede keuzes te maken, maar voelde vaak dat ik tekortschiet. Omdat de ene dag de andere dag niet was (ongeacht mijn inspanning of ontspanning), en omdat het antwoord niet altijd zo zwart of wit was als ik hoopte. En ook omdat het me niet lukte om aan alle verwachtingen te voldoen (want wat is goed eigenlijk en waar baseer ik dat op?).   Ergens is het allemaal goed willen doen ook een soort van coping Als je ziek wordt dan kun je je onveilig gaan voelen. In je lichaam (die allerlei nare signalen en vermoeidheid aangeeft - te pas en te onpas 😉), maar ook in je leven, omdat je met zoveel dingen rekening moet houden elke dag weer en het een hele klus kan zijn om voor jezelf te zorgen en te blijven functioneren. En ook omdat je mogelijk onzekerheid voelt richting de toekomst. Goed willen doen werd voor mij een overlevingsstrategie. Als je lijf niet meewerkt, is het logisch dat je vastklampt aan wat je denkt dat helpt, dat is je veilige anker. Want dat kan het heel fijn zijn om te voelen: Ik doe in ieder geval wat ik kan doen . Je wilt controle, duidelijkheid, grip. Je wilt niet steeds teleurgesteld worden door je lichaam. Op een gegeven moment begon ik te zien dat die zoektocht naar één ‘juiste’ manier me niet hielp. Want wat was ‘het goed doen’ dan? En kan dat überhaupt wel als je het hebt over balans en gezondheid? En betekent alles ‘goed’ doen dan ook dat ik me beter voelde? Ik legde mezelf daarmee ook druk op, namelijk dat als ik het dan in ieder geval maar goed deed, dan … kon ik tevreden zijn met mezelf. Maar als mijn lichaam zich niet goed voelde, lag dat dan ook aan mij? Ik hield me vast aan een handleiding of een zoektocht die niet duidelijk was.   Wat staat er tegenover ‘het goed doen’? Ik wil benadrukken dat het leven niet maakbaar is, want dat wordt tegenwoordig te vaak gesuggereerd en als dat waar was hadden we geen problemen op de wereld. Maar langzaam leerde ik wel iets nieuws: ik hoef niet te leven volgens een vast plan of ‘het boekje’. Ik hoefde het niet altijd goed te doen. Want ik ben de auteur van mijn eigen verhaal. Niet in de zin van ‘alles is maakbaar’, maar wel dat ik mag bepalen wat ik belangrijk vind, waar ik mijn (beperkte) aandacht en energie aan geef. Want met een beperkt energiebudget is dat misschien wel het allerbelangrijkste wat er is. Je energie is kostbaar, en die hoef je niet te verspillen aan dingen die zogenaamd ‘moeten’ of waarvan je denk dat ze ‘moeten’. Mijn verhaal gaat nu niet meer over het ‘goed doen’. Mijn verhaal gaat nu over wat ik waardevol vind. En over wat me het gevoel geeft dat ik ertoe doe. Over welke hoofdstukken ik schrijf. Over wat ik vasthoud, en wat ik loslaat. En niet over hoe ik het zou moeten ‘goed’ doen. En dat gaf mij rust. Niet alleen mijn hoofd, maar ook mijn lichaam.   Dus: wat schrijf jij in jouw boek? Wat mag erin staan van wat jíj belangrijk vindt? En welke hoofdstukken mag je misschien laten gaan? Want ook met klachten is jouw leven van jou. Jouw boek mag gaan over wat jíj belangrijk vindt, wat voor jóu van waarde is. Niet voor wat anderen verwachten, of wat een arts of vriend(in) zegt dat je zou moeten doen. Het leven is niet maakbaar en er is niet één perfecte route. Maar jij bepaalt wel welke hoofdstukken jij schrijft. Wat je echt belangrijk vindt en goed wil doen en wat je kan laten. Het gaat over welke keuzes je maakt en welke dingen je loslaat. Dat maakt het leven lichter — ook als je lijf je soms beperkt.   PS.  Het mooie van deze zoektocht? Ik heb inmiddels zoveel mensen begeleid en hiervan zoveel geleerd en heb een routekaart ontwikkeld: de Roadmap naar Chronisch Geluk . Speciaal voor mensen met chronische klachten of langdurige ziekte. Een kaart die je helpt om, juist mét alles wat je doormaakt, weer meer geluk, richting en rust te ervaren. Concreet, persoonlijk en met een paar opdrachten die je laten ervaren wat dit proces je kan brengen. Wil je deze ontvangen? Stuur me dan even een mailtje met ‘roadmap Chronisch Geluk’ naar info@chronischgeluk.com . Of klik op de contactknop hier onderaan in het blauw en type in het contactformulier 'roadmap'.

Soms weet je gewoon niet hoe je de dag door moet komen Er zijn van die dagen. Dagen waarop alles zwaar voelt. Waarop je lichaam niet meewerkt, je hoofd overloopt, of je gewoonweg geen idee hebt hoe je in hemelsnaam de uren door moet komen. Soms is er niet eens een duidelijke reden. En soms is die er juist overduidelijk. En misschien heb je alles al geprobeerd. Ademen, wandelen, mediteren, je bed in, eruit, praten, zwijgen. Soms helpt niks. En dan denk je misschien: ik doe het verkeerd . Maar nee. Soms ís het gewoon een klotedag. En dat hoort erbij.   Laatst had ik dus zo’n dag. Ongeveer twee weken geleden had ik zo’n dag. En ik ga je eerlijk vertellen: Dáár vond ik ook nog eens iets van. Je weet wel, zo’n dag waarop zelfs tandenpoetsen een opgave lijkt. Alles voelde zwaar. Mijn lijf werkte niet mee, mijn hoofd zat vol en het enige wat ik eigenlijk wilde was verdwijnen onder een deken en niks meer hoeven. En ik voelde me daar ook nog eens stom over. Want ik had het toch ‘goed’ gedaan? En ik weet  toch hoe het werkt? Ik help anderen hier dagelijks mee. En tóch zat ik daar — chagrijnig, uitgeput en ook verdrietig. En ergens in de middag, toen ik toch gewoon geforceerd en vooral gefrustreerd probeerde “nuttig” te zijn, besefte ik: dit is gewoon zo’n dag. Geen reden, geen oplossing. Alleen maar voelen wat er is. En dus schreef ik dit artikel. Niet als handleiding, maar als herinnering. Voor mij, en misschien ook voor jou.   Je hoeft het niet op te lossen Ik zie het namelijk vaak gebeuren – ook bij mezelf. De reflex om te willen fixen. Om het beter te maken, nu. Omdat we denken dat het niet oké is om ons zo te voelen. Of omdat we bang zijn dat het nooit meer overgaat. Maar veerkracht (en als je het mij vraagt ook geluk) gaat niet over het vermijden van pijn. Het gaat over het dragen ervan. Over weten dat het golft. Dat het komt en ook weer gaat. Dat je niet altijd hoeft te weten hoe  je verder moet, maar dat je er toch op mag vertrouwen dat je een volgende stap zult zetten. En dat de volgende stap wel gaat komen. Voor mij was precies dat besef een grote stap richting mijn ‘chronisch geluk’, zoals ik dat tegenwoordig ben gaan noemen.   Het wordt niet minder erg, maar je staat er anders in Als psycholoog en als mens weet ik inmiddels: je kunt jezelf hierin trainen. Niet om geen pijn meer te voelen, of om nooit meer deze dagen te hebben, maar om te leren hoe je blijft staan  terwijl het stormt. Hoe je jezelf vasthoudt als alles wankelt. Hoe je tegen jezelf zegt: ik weet niet hoe lang dit duurt, maar ik ben er nog. En ik weet dat er weer een ander moment komt. Dat maakt de pijn niet kleiner. Maar het maakt jou wel groter.   Hoe werk dat dan, jezelf groter maken? Als je te maken hebt met gezondheidsklachten – lichamelijk of mentaal – heeft dat invloed op wat we in de psychologie de window of tolerance  noemen: het gebied waarin je kunt functioneren, voelen en reageren zonder overspoeld te raken. Bij langdurige stress of ziekte wordt die ruimte vaak kleiner. Je raakt sneller overprikkeld, vermoeid of emotioneel. En dat maakt dat de moeilijke dagen extra lastig te dragen zijn. Je hebt namelijk weinig te compenseren. Juist op die momenten is het belangrijk dat je goed voor jezelf zorgt. Dat je jezelf toestemming geeft alles even uit je handen te laten vallen of dat je om hulp vraagt. Want goed voor jezelf zorgen, ook, of eigenlijk JUIST, als je daar eigenlijk geen energie voor hebt, helpt die draagkracht stapje voor stapje te herstellen. En hoe groter jouw “ window ”, hoe beter je kunt voelen: dit is moeilijk, maar het gaat voorbij . Want dán hoef je niet in verzet tegen dat wat je meemaakt, maar je mag eraan toegeven, en bijtanken voor de volgende dag.     Mag je het jezelf gunnen? Die veerkracht – dat zachte vertrouwen – gun ik iedereen. Helaas is het niet te leren als trucje (als je lijkt op mij, dan hou je van kant en klare praktische oplossingen) maar als innerlijke houding. Het is meer een oefening in mens-zijn. Het vraagt uitproberen, mildheid en soms ook steun van anderen. Iemand die je kan vertellen hoe je dit eerder voelde, of iemand die je herinnert welke stappen je al gezet hebt. En het begint bij die ene gedachte: ook dit gaat voorbij . En: ik hoef het niet alleen te doen . Wat mij heel verdrietig maakt is dat we dit vaak niet geleerd krijgen. Niet tijdens onze school periode, maar vaak ook niet tijdens de begeleiding die we krijgen. We krijgen wel te horen dat het belangrijk is voor onszelf te zorgen, of dat we soms nee moeten zeggen, maar pas als je echt gaat snappen en voelen hoe dit allemaal samenhangt, lijkt alles langzaam op zijn plek te vallen.   Dus als vandaag een zware dag is. Adem. Schrijf iets op. Stuur een appje. Huil. Ga even liggen of blijven gewoon liggen, als je gewend bent om maar door te gaan. Of kijk jezelf gewoon aan in de spiegel en zeg: het hoeft nu even niet perfect – ik mag er gewoon zijn, ook zo. Ik hoef nu even niets te bereiken en het beste wat ik nu kan doen is me er niet tegen te verzetten. Je hoeft het niet te weten. Alleen te blijven hopen en geloven dat het beter wordt. En dat is al zoveel waard. Wie weet dat je de volgende keer op deze dagen dan wat milder kan zijn naar jezelf, en wat meer kan voelen, dat ook helaas deze (klote) dag weer over zal gaan en de wereld er weer anders uit zal zien over een poosje. En heel eerlijk: Nu, een poosje later, schrijf ik dit artikel toch nog en ben ik ook weer over mijn dip heen. Het artikel werd iets later dan gepland geschreven, maar in ieder geval wel zonder mezelf te pushen. En stiekem ben ik best blij met het resultaat. Wat mij weer leert, dat wat niet vandaag kan, ook morgen weer opnieuw geprobeerd mag worden. Of overmorgen. Of de dag daarna 😉    PS: En misschien is dat ook wel wat je van anderen soms nodig hebt. Niet nóg een tip of een oplossing. Maar gewoon iemand die zegt: "Ik snap het. Het is oké. Je hoeft het even niet te fixen."  Soms is dát precies wat helpt – dat het er gewoon mag zijn.En misschien ken je iemand die dit vandaag ook even mag horen. Of iemand die tegen jou wat vaker mag zeggen dat het oké is. Voel je vrij om dit te delen. Niet om het op te lossen, maar om samen even adem te halen.