Waarom ‘acceptatie’ bij chronische ziekte vaak meer pijn doet dan helpt en waarom we het niet gaan hebben over opgeven.

“Je moet het gewoon accepteren.”

Misschien heeft iemand dit wel eens tegen je gezegd. Een arts. Een familielid. Een goedbedoelende vriend. Of misschien hoor je het stemmetje inmiddels in je eigen hoofd.

En elke keer als je het hoort, gebeurt er iets. Je schouders spannen zich aan. Je voelt boosheid, verdriet of machteloosheid. Want hoe dóe je dat eigenlijk: accepteren dat je lichaam niet meer werkt zoals vroeger? Dat je leven anders is gelopen dan je had gehoopt?

Veel mensen met chronische klachten vertellen mij dat het woord acceptatie hen juist verder van zichzelf afbrengt. Alsof ze iets fout doen, omdat het maar niet lukt.

En weet je? Dat is niet gek.

Het misverstand rondom acceptatie

Acceptatie wordt vaak uitgelegd alsof het betekent dat je het ergens mee eens moet zijn. Alsof je moet zeggen: “Het is oké dat dit mij is overkomen.”

Maar sommige dingen in het leven zijn zó ingrijpend, dat je daar simpelweg niet ‘oké’ mee kunt zijn. En dat hoeft ook niet.

Wanneer acceptatie voelt als opgeven, als zwakte, of als jezelf tekortdoen, dan raakt het iets essentieels. Want accepteren betekent níét dat je je dromen, verdriet of boosheid moet inslikken.

Tussen vechten en verdrinken

In mijn werk – en in mijn eigen leven – zie ik acceptatie als iets wat zich afspeelt tussen twee uitersten. En dit is iets wat ik vaak met de mensen die ik begeleid bespreek. Aan de ene kant is er verdrinken: volledig opgeslokt worden door wat je overkomt. Het gevoel dat alles alleen nog maar draait om klachten, verlies en gemis.

Aan de andere kant is er verdringen: doorgaan alsof er niets aan de hand is. Je gevoelens parkeren. Jezelf dwingen ‘positief’ te blijven. Niet zeuren.

Acceptatie zit daar ergens tussenin. En het schommelt. De ene dag lukt het beter dan de andere. En dat hoort erbij.

Acceptatie is geen eindpunt

Acceptatie is geen knop die je omzet. Geen doel dat je behaalt. Het is geen eindstation waar je op een dag aankomt.

Het is eerder een beweging. Zoals golven in de zee. Soms rustig. Soms overweldigend. Soms kun je blijven drijven, soms voelt het alsof je even kopje onder gaat.

Acceptatie betekent erkennen dat iets er is, dat het je raakt, en van daaruit steeds opnieuw zoeken: hoe leef ik hier vandaag mee?

Voor de één betekent dat rust nemen. Voor de ander juist iets leuks plannen. Voor weer een ander betekent het ruimte maken voor boosheid of verdriet.

Er is geen juiste vorm.

Het midden tussen vechten en opgeven

In mijn trajecten onderzoek ik dit vaak samen met iemand. Niet: hoe accepteer je dit? maar een andere vraag:

Waar zit voor jou het midden?

Tussen blijven vechten tegen wat er is, en jezelf volledig verliezen in wat je overkomt. Tussen doorgaan koste wat kost, en helemaal stilvallen. Dat midden ziet er voor iedereen anders uit.

Voor de één is dat leren stoppen vóórdat het lijf instort. Voor de ander juist voorzichtig weer iets toelaten, terwijl de neiging is om alles te vermijden. Het gaat niet over minder willen, maar over anders omgaan met wat er nu is.

Dat midden is geen vast punt. Het verschuift. Per dag, per fase, soms zelfs per uur. En juist dát maakt het menselijk.

Acceptatie zit voor mij precies daar: niet in opgeven, maar ook niet in blijven vechten. Wel in het vinden van genoeg rust om verder te kunnen.

Misschien mag het anders

Als acceptatie tot nu toe alleen maar pijn heeft gedaan, dan is het misschien tijd om het woord los te laten. En jezelf een andere vraag te stellen:

Wat zou het mij vandaag opleveren als ik mezelf één procent meer ruimte geef voor wat er is?

Niet om het goed te vinden. Niet om het op te lossen. Maar om er even niet tegen te vechten.

Misschien is dat wel waar acceptatie begint. Niet als eindpunt, maar als een voorzichtig begin.

Vandaag had ik een eindgesprek met iemand die mijn traject heeft gevolgd de afgelopen 4 maanden en zij vertelde het volgende: voor het eerst voelde het alsof ik niet meer ‘moest’ omdat dat goed voor me was. Eerdere hulpverlening gaf me vooral advies, maar kon minder antwoord geven op de vraag hoe ik dat dan moest doen. En nu snap ik echt wat acceptatie ís, maar vooral ook hoe het voelt en wat het praktisch inhoudt. Ik voel me nu veiliger en dichter bij mezelf. Écht begrepen.

Voor wie dit niet nieuw klinkt

Als je me al langer volgt, dan is dit verhaal misschien geen verrassing. Jullie weten inmiddels hoe ik naar acceptatie kijk en hoe erg ik ‘tegen’ de zin ben ‘je moet het maar accepteren’. Je weet inmiddels dat acceptatie geen berusting is, en ook geen positief denken. Dat het gaat over ruimte maken, niet over opgeven.

En toch zie ik iets interessants gebeuren.

Veel mensen begrijpen dit verhaal al. Ze kunnen het uitleggen. Ze herkennen het. Ze knikken instemmend als ze het lezen. Waarschijnlijk knik jij ook instemmend als je dit leest, en misschien denk je wel dit weet ik al.

Maar mijn ervaring is dat dat niet genoeg is: Want in het dagelijks leven… is het ineens een stuk lastiger. Want weten wat acceptatie is, en het doen, zijn twee verschillende dingen.

De echte vraag is vaak niet: begrijp ik dit? maar:

Lukt het me om dit toe te passen op het moment dat mijn lijf opspeelt?

Dus lukt dat jou om dit toe te passen? Op de dag dat je wakker wordt en je energie alweer weg is. Op het moment dat je eigenlijk over je grens gaat, terwijl je diep vanbinnen voelt dat het niet klopt. Dáár zit de vertaalslag.

Wat ik vaak terug hoor, is hetvolgende: “Het was niet nieuw wat ik leerde. Maar ineens deed ik het ook, wist ik wat ik moest doen én was ik in contact met mezelf. En toen ging ik het ook echt dóen voelde ik pas wat het me kan opleveren.”

En precies daar zit voor mij de kern. Niet in overal maar nieuwe inzichten verzamelen, de ene cursus na de andere doen of constant boeken lezen, maar in leren luisteren, durven en leren dóén. In durven vertragen. In voelen wat er nodig is, en daar ook naar handelen – hoe klein die stap soms ook is.

Acceptatie leeft niet in woorden, maar in keuzes. Elke dag opnieuw.

En dat is niet makkelijk.. maar wel trainbaar.