De tweede baan van het chronisch ziek zijn

Soms denk ik wel eens dat mensen met chronische klachten een tweede baan hebben..

Niet een baan waarvoor je betaald krijgt.

Maar een baan die bestaat uit rekenen.

Rekenen met energie.

Rekenen met afspraken.

Rekenen met wat vandaag lukt en wat morgen misschien niet meer lukt.

·       Kan ik dit doen?

·       Is dit verstandig?

·       Heb ik straks nog energie over?

·       Moet ik nu rusten of kan ik beter nog even doorgaan?

·       Wat betekent deze keuze voor morgen?

En misschien wel de lastigste vraag van allemaal:

Doe ik het wel goed?

Als psycholoog zie ik dit regelmatig terug. En als ervaringsdeskundige herken ik het ook zeker weten.

Want chronisch ziek zijn gaat vaak niet alleen over de klachten zelf.

Het gaat ook over alle beslissingen die erbij komen kijken.

Non- stop. De hele dag door.

De vermoeidheid die niemand ziet

Wanneer mensen aan vermoeidheid denken, denken ze vaak aan een lichaam dat moe is.

Maar er bestaat ook zoiets als mentale vermoeidheid.

De vermoeidheid van voortdurend moeten afwegen.

Van steeds opnieuw moeten nadenken.

Van telkens proberen de juiste keuze te maken.

Want als energie schaars is, voelt elke beslissing belangrijk.

Logisch ook.

Je wilt niet over je grens gaan.

Je wilt jezelf niet tegenkomen.

Je wil niet twee dagen moeten bijkomen omdat je niet nagedacht hebt.

Je wilt niets verspillen van wat je hebt.

Maar juist daardoor kan er iets gebeuren.

Je leven verandert langzaam in één grote optimalisatievraag.

Wat is de beste keuze?

Ons brein houdt van die vraag.

Wat is de beste keuze?

Wat is de slimste keuze?

Wat levert het meeste op?

Ergens logisch dat we hierover nadenken, want dát is het stukje waar je wél controle op hebt. En dat geeft houvast in het hele contrast en scala van alle dingen waar je géén controle op hebt waar je mee te maken krijgt als je ziek wordt.

Maar veel dingen in het leven zijn misschien helemaal geen optimalisatieprobleem.

Een wandeling is niet per se beter dan rusten.

Tijd voor jezelf is niet automatisch waardevoller dan tijd met iemand die je liefhebt.

Een productieve middag is niet per definitie beter dan een fijne middag.

En niet elke keuze hoeft maximaal rendement op te leveren.

Toch behandelen we dit soort momenten vaak alsof er één juiste uitkomst bestaat.

We proberen er vaak een rekensom van te maken.

En dat is begrijpelijk.

Maar er zit een keerzijde..

Dit kan namelijk óók ontzettend vermoeiend zijn.

De paradox

Hier ontstaat iets bijzonders.

Je probeert je leven zo goed mogelijk in te richten. Logisch. Dát is zelfzorg. Dat is wat je leert in de revalidatie. Dat is wat je leert als je goed voor jezelf gaat zorgen.

Maar het voortdurend optimaliseren van je leven kan zoveel aandacht vragen, dat je steeds minder ruimte overhoudt om het daadwerkelijk te beleven.

Je bent niet meer alleen aan het leven.

Je bent het voortdurend aan het sturen.

En sturen kost energie.

Misschien herken je dat gevoel wel.

Dat je aan het einde van de dag moe bent, terwijl je eigenlijk niet eens zoveel hebt gedaan.

Omdat niet alleen je activiteiten energie vroegen.

Maar ook alle afwegingen die eraan vooraf gingen.

Een andere vraag

Natuurlijk moet je nadenken wat je doet, dat is logisch. Dát is zelfzorg.

Maar wat als het nadenken een taak op zichzelf wordt? Kan het ook makkelijker? In mijn begeleiding werk ik veel met leven vanuit je waarden.

Omdat waarden helpen om uit die constante optimalisatiestand te stappen.

Waarden vragen namelijk iets anders van je.

Niet:

"Wat is de beste keuze?"

Maar:

"Wat vind ik belangrijk?"

Dat lijkt een klein verschil.

Maar psychologisch gezien is het enorm.

De eerste vraag vraagt om controle.

De tweede geeft richting.

En richting voelt vaak lichter.

Menselijker.

Zachter.

Het gaat om mógen leven.

In plaats van móeten doen.

Misschien hoeft niet alles geoptimaliseerd te worden

Misschien hoef je vandaag niets op te lossen.

Misschien hoef je niet nóg beter met je energie om te gaan.

Misschien hoef je niet nóg harder je best te doen.

Maar kun je jezelf één vraag stellen:

Waar ben ik eigenlijk al die tijd zo hard voor aan het rekenen?

Want hoe waardevol het ook is om bewust met je energie om te gaan, uiteindelijk is dat niet het doel.

Het doel is leven.

Niet een perfect gepland leven.

Niet een optimaal leven.

Maar jouw leven.

Met dingen die belangrijk voor jou zijn.

Met momenten die ertoe doen.

Met ruimte om soms even niet te rekenen.

En gewoon te zijn.

En jij?

Als je vandaag eens stopt met optimaliseren...

Wat zou je dan kiezen?

Niet wat het meest verstandig is.

Niet wat het meest efficiënt is.

Niet wat het meeste oplevert.

Maar wat op dit moment belangrijk voor je is.

Misschien zit daar wel meer richting in dan in alle rekensommen bij elkaar.

Dus stel..

Er zou geen perfecte keuze zijn. Wat zou jij dan doen?